Alweer een dag om een onderwerp voor het voetlicht te halen kun je denken. Maar aandacht voor de menopauze en de overgang is zeer nodig.

Nog steeds zijn heel vrouwen niet voorbereid op de overgang. Ze hebben lichamelijke klachten, stressklachten of raken burn out of depressief en bedenken daarbij zelf niet dat deze klachten veroorzaakt kunnen worden door een hormonale disbalans die de overgang aankondigt. Of vrouwen gaan met een scala aan klachten naar de huisarts die stelt dat het de overgang niet kan zijn, omdat er nog steeds menstruaties optreden. Of zij krijgen pillen tegen een depressie, worden doorgestuurd naar een psycholoog vanwege een burn out of krijgen opnieuw de ‘pil’ omdat dat de standaard oplossing is voor alle typische vrouwenkwalen.

De hormonale veranderingen die gepaard gaan met de overgang beginnen gemiddeld al 10 jaar voor de laatste menstruatie. Een van de eerste veranderingen is afname van de aanmaak van progesteron. Daardoor kunnen er cyclusveranderingen ontstaan zoals een kortere cyclus, premenstrueel syndroom en hevigere en langdurigere bloedingen. Progesterontekort kan erger worden onder invloed van stress, door verhoogde aanmaak van het bijnierhormoon cortisol. Opvliegers kunnen al ook al optreden lang voor de laatste menstruatie. 10% van alle vrouwen van 40 heeft al opvliegers.

De overgang begint dus al lang voor de laatste menstruatie die gemiddeld bij 51 jaar optreedt. Maar je kunt je laatste menstruatie ook met 46 jaar hebben en dat is net zo normaal als met 56 jaar. 1% van alle vrouwen stopt met menstrueren voor haar 40ste en 1% gaat door tot het 60ste jaar.

Typische klachten als opvliegers en hevig transpireren worden meestal goed herkend als passend bij de overgang. Er is echter ook een lange lijst van niet-typische klachten. Dit wil zeggen dat deze klachten veroorzaakt kunnen worden door de overgang maar dat ook andere ziektes ervoor kunnen zorgen. Bijvoorbeeld: hartkloppingen kunnen veroorzaakt worden door de hormoonveranderingen van de overgang maar ook door een hartritmestoornis. Gewrichtsklachten kunnen veroorzaakt worden door de overgang, maar ook door reuma.

De lijst van niet-typische klachten is bijna oneindig. Bijvoorbeeld: Gewichtstoename, minder zin in seks, stemmingswisselingen, vermoeidheid, haaruitval, slaapproblemen, moeite met concentreren, geheugenverlies, duizeligheid, opgeblazen gevoel, broze nagels, depressie, angst, prikkelbaarheid, paniekstoornis, hoofdpijn en migraine, brandende tong, droge huid, misselijkheid. Meestal hebben vrouwen gelijktijdig typische en niet-typische klachten. 8 van 10 vrouwen hebben klachten tijdens de overgang, tussen hun 40ste en hun 60ste.

De overgang gaat vanzelf over, maar soms duurt het lang. Nog 9% van alle vrouwen ouder dan 70 jaar heeft opvliegers. 20% van alle vrouwen heeft ernstige klachten, zo ernstig dat ze het leven ontwrichten en dat werken en normaal functioneren niet meer mogelijk is. De helft van het ziekteverzuim van vrouwen tussen 40 en 60 jaar is het gevolg van overgangsklachten.

Gelukkig is er heel veel wat je zelf kunt doen om te voorkomen dat je klachten krijgt of wat er voor zorgt dat klachten afnemen. Ook is dit hét moment om te gaan werken aan behoud van je gezondheid, zodat je met de jaren vitaal blijft.

Vrouwen in Nederland worden gemiddeld 83 jaar en de levensverwachting blijft stijgen. Tot 2030 krijgen vrouwen er gemiddeld twee jaar bij. Vergeleken met andere Europese landen scoren Nederlandse vrouwen gemiddeld qua levensverwachting, terwijl Nederlandse mannen het hoogst scoren. Volgens het RIVM zal door de vergrijzing in 2030 ongeveer 24 procent van de Nederlanders ouder zijn dan 65 jaar.

Door vroege opsporing en betere behandelingen zullen mensen langer leven met een ziekte. Er zullen meer mensen zijn met chronische ziekten en meer aandoeningen tegelijk. Psychische stoornissen, hart- en vaatziekten en kanker zorgen voor de meeste ziektelast, waarbij coronaire hartziekten (veroorzaakt door afwijkingen in de kransslagaders) en diabetes in 2030 het hoogste zullen scoren.

Leefstijl vaak oorzaak van ziektelast

Eén op de drie Nederlanders beweegt ook in 2030 te weinig. Onderstaand overzicht toont de bijdrage van verschillende oorzaken die de ziektelast in 2030 zullen bepalen.

Gezonder ouder worden gaat niet vanzelf. Veel van de bovengenoemde oorzaken van ziekte zijn te voorkomen door je leefstijl aan te passen. Kwaliteit van leven en het vermogen om eigen regie te voeren worden steeds belangrijker. Om gezonder langer te overleven is voorlichting belangrijk over hoe je ziekten kunt voorkomen.

Goede keuzes maken rondom overgang

De overgang is een kantelpunt in het leven van vrouwen. Het biedt de mogelijkheid om keuzes te maken voor behoud van je gezondheid en om ziekte na de overgang te voorkomen. Uit onderzoek blijkt dat leefstijlverbetering zoals stoppen met roken en gezonde voeding en gewicht een afname kunnen geven van de risico’s op hart- en vaatziekten van 12-14 procent. Door preventie en een actieve aanpak van hoge bloeddruk kan het risico op een beroerte met 30-40 procent afnemen; tegelijkertijd daalt het risico op een hartinfarct met 20-25 procent en dat van hartfalen met 50 procent. Als hormoontherapie onderdeel uitmaakt van ondersteuning in de overgangsfase, draagt dit bij aan het voorkómen van hart- en vaatziekten en het voorkómen van diabetes type 2. Een ander belangrijk probleem waar veel meer vrouwen dan mannen mee te maken krijgen is botontkalking, osteoporose. Ook hiertegen helpt stoppen met roken, gezonde voeding en lichaamsbeweging. Als je je daarvan bewust bent en inzicht krijgt in je gezondheidsrisico’s, kun je zelf de kwaliteit van je leven na de overgang verbeteren. Als je overgangsklachten hebt en daarvoor bij artsen aanklopt, is het van belang dat die op de hoogte zijn van het nut en de noodzaak van ingrijpen.

  1. Eet minstens 400 gram groenten en 2 stukken fruit per dag.
  2. Eet voldoende vette vis, minstens 2 x per week.
  3. Drink voldoende water en (kruiden)thee, 30 milliliter per kilo lichaamsgewicht per dag.
  4. Ga op tijd naar bed en slaap minstens 8 uur.
  5. Werk ’s avonds niet te lang achter een scherm van een laptop en vermijd andere bronnen met fel licht zoals je smartphone, een tablet en de TV.
  6. Beweeg minstens 5 x per week minstens 30 minuten zodat je ervan gaat transpireren. Krachtsport is het meest effectief tegen opvliegers.
  7. Streef een gezond gewicht na.
  8. Stop met roken, zoek er hulp bij.
  9. Wees zuinig met het drinken van alcohol, hooguit 1 tot 2 keer per week 1 tot 2 glazen. Als je er opvliegers van krijgt kun je alcohol beter helemaal laten staan.
  10. Let op met koffie, drink niet meer dan 2 koppen per dag.
  11. Beoefen een body-mind techniek als Yoga, Mindfulness of Hartcoherentie. Dit maakt je geest en je lichaam flexibeler.
  12. Als je veel klachten hebt en je bent jonger dan 60 jaar informeer bij je arts dan naar de mogelijkheid van hormoontherapie, dat heeft bij vrouwen tot 60 meer voordelen dan nadelen.
Reageren