Over de vrouwelijke hormoonhuishouding doen veel praatjes de ronde. Lees hier over de 9 belangrijkste mythes en hoe het nu eigenlijk zit met de waarheid.

Mythe 1

Het maakt niet uit wat je eet, of je drinkt of rookt, of je sport, of je nachten doorhaalt. Je hormonen besturen je lijf toch wel of je er nu roofbouw op pleegt of niet.

Waarheid

Zelfs de meeste artsen denken dit. Echter je hormonen estradiol, progesteron en testosteron worden al verminderd aangemaakt vanaf je 25ste. Het stresshormoon cortisol kan torenhoog pieken door de combinatie van roken, drinken, slaapgebrek en ongezonde voeding. Misschien heb je nu nog geen last van veranderingen in je hormoonhuishouding. Maar als je nog zwanger wilt worden of je liever niet te vroeg rimpels krijgt en een strak lijf wilt houden, kun je beter nu al goed voor jezelf gaan zorgen.

Mythe 2

De pil is de beste oplossing voor alle vrouwen met ontregelde hormonen.

Waarheid

Ook dit een sprookje waar veel artsen in geloven en dat zelfs wordt aanbevolen in veel richtlijnen van huisartsen en gynaecologen over de behandeling van hormonale problematiek. En heel veel vrouwen willen het ook graag geloven. De hormonen in de pil zijn lichaamsvreemd, ethinylestradiol en een progestageen als levonorgestrel. Vind je dit moeilijke woorden? Je lever vindt deze stoffen ook lastig herkennen en heeft moeite om ze af te breken.  Zo is het ook bedoeld, als deze synthetische hormonen net zo gemakkelijk afbreekbaar zouden zijn als je natuurlijke hormonen, zouden ze niet als anticonceptiemiddel kunnen werken. De pil is dus ooit uitgevonden als anticonceptiemiddel en voldoet voor dat doel prima. Er zijn echter ook nadelen aan de pil.

  • De pil zorgt ervoor dat je testosteron daalt, veel vrouwen die de pil nemen merken dat ze minder zin hebben in vrijen.
  • De pil zorgt dat je eigen eierstokken veel minder hard werken, dat er geen eisprong komt. Het doet niets aan andere hormonale stoornissen als een te laag serotonine (depressie) of een te hoog cortisol (chronische stress)
  • De pil is geen geschikt middel voor behandeling van overgangsklachten.

Mythe 3

Heb je PCOS, polycysteus ovariumsyndroom, dan heb je gewoon pech. De pil slikken is de beste behandeling en zwanger worden kan alleen door hormonen te slikken of te injecteren.

Waarheid

Je kunt zelf heel veel doen aan PCOS. Ook hier een kwestie van voeding: eet eiwitrijk, koolhydraat (suiker) arm en veel groenten. Honger leiden en calorieën tellen is niet nodig. Beweeg, doe het liefst aan krachtsport. Supplementen als vitamine D, d-chiro-inositol, vitex agnus castus (monnikenpeper),B-vitamines en broccolikiemextract zijn werkzaam.

Mythe 4 

Premenstrueel syndroom bestaat niet!

Waarheid

Genoeg vrouwen roepen dat enige humeurigheid in de dagen voorafgaand aan de menstruatie er gewoon bij hoort, en enige lichamelijke ongemakken als gespannen borsten of wat hoofdpijn, dat zorgt er gewoon voor dat je je vrouw voelt. Er zijn echter  werkelijk nog steeds artsen en zelfs gynaecologen zijn die beweren dat premenstrueel syndroom (PMS) niet bestaat. Onzin, PMS bestaat wel degelijk en 5 van 100 vrouwen hebben er flink last van. Een aantal van hen hebben zelfs een ernstige vorm: PMDD, premenstrual dysphoric disorder. Hoe dichter bij de overgang hoe erger de symptomen van PMS meestal zijn. PMS is ook erger bij stress. Zorg goed voor je lijf en lever om van PMS bevrijd te worden: eet veel groene groenten, drink weinig alcohol en koffie, rook niet, beweeg en start met dagelijkse tijd voor jezelf: een paar yoga-oefeningen of mindfulness. Wil je meer weten? Klik dan hier.

Mythe 5

De overgang, daar hoef ik mij pas druk over te maken als ik 50 ben.

Waarheid

De veranderingen in hormoonhuishouding beginnen veel vroeger. Je eierstokken gaan al vroeg, zo ongeveer vanaf je 35ste, op de hoeveelheid progesteron beknibbelen. Dit hormoon wordt gemaakt na de eisprong. Het is de tegenhanger van estradiol. Het zorgt voor welbevinden en een veilig gevoel. Het maakt je lichaam klaar voor een zwangerschap. Bij sommige vrouwen neemt de aanmaak van progesteron al af vanaf het 30ste. Dat is precies de reden dat zwanger worden na 30 voor veel vrouwen niet volkomen vanzelfsprekend is. Herken je dit?

Mythe 6

Zware menstruaties, die krijg je alleen als je myomen (vleesbomen) hebt.

Waarheid

Bij veel vrouwen worden met het naderen van de overgang de menstruaties zwaarder en de cyclus korter. Per saldo dus meer en vaker bloedverlies. Ook dit is een gevolg van de overgang. Hét middel dat artsen voorschrijven voor dit probleem is de pil. Ook het hormonen spiraal Mirena wordt aangeraden. En als dat niet voldoende helpt wordt al gauw overgegaan op een operatieve ingreep: wegbranden van het baarmoederslijmvlies of zelfs het verwijderen van de baarmoeder.

Veel vrouwen worden echter heel goed geholpen door de hormonen weer in balans te brengen met natuurlijke middelen als voedingsaanpassing, stressvermindering en inzet van plantaardige middelen of natuurlijk progesteron.

Mythe 7

Overgangsklachten gaan altijd vanzelf over.

Waarheid

Deze bewering klopt, echter soms duurt het heel erg lang voordat de klachten ‘vanzelf’ overgaan. Van alle 70-jarige vrouwen heeft 1 op de 10 nog steeds last van opvliegers. Het is een gegeven dat een gezonde leefstijl met veel beweging in combinatie met Mediterrane voeding (heel veel groenten, vis, noten, fruit, weinig vlees, weinig koolhydraten) zorgt voor vermindering van overgangsklachten. Ook vermindering van stress door het beoefenen van een body-mind techniek als yoga of mindfulness draagt bij. Gebruik van plantaardige middelen op basis van soja of rode klaver kunnen ook helpen. Maar voor ongeveer 20% van de vrouwen is dat onvoldoende, zij hebben ontregelende overgangsklachten. 20 opvliegers per dag en soms 3 x per nacht het bed uit vanwege hevig transpireren en slapeloosheid. Voor die vrouwen kan hormoontherapie een uitkomst zijn.

Mythe 8

Je eierstok hormonen staan op zichzelf.

Waarheid

De hormonen estradiol, progesteron en testosteron worden in de eierstok en ook voor een klein deel in de bijnier gemaakt. Deze hormoonas wordt aangestuurd vanuit je hersenen, de hersengebieden die betrokken zijn heten hypofyse en hypothalamus. Vanuit deze hersengebieden worden ook de bijnieren (adrenaline, cortisol) bestuurd en de schildklier (schildklierhormoon). Hypofyse en hypothalamus worden op hun buurt weer bestuurd door hoger gelegen hersengebieden. Daar zijn ook veel andere hormonen actief, zogenaamde neurotransmitters. De stofjes die ervoor zorgen dat prikkels van de ene hersencel naar de andere gaan. Denk aan serotonine (gelukshormoon), cortisol en adrenaline (stresshormonen), oxytocine (knuffelhormoon) en dopamine, endorfine, GABA en acetylcholine. Je hormonen vormen een subtiel regelmechanisme in je lichaam, alle hormonen beïnvloeden elkaar. Als het ene hormoon omhoog gaat, gaat het andere omlaag (cortisol en oxytocine) of als het ene hormoon omhoog gaat, gaat het andere mee omhoog (serotonine en estradiol).

Mythe 9

Als de overgang een keer achter de rug is, kom je vanzelf in rustig in vaarwater.

Waarheid

Hoe snel overgangsklachten weggaan- als je er last van krijgt – is helaas niet te voorspellen. Bij de ene vrouw duren ze 6 maanden, bij de andere 26 jaar. Het is echter inmiddeld bekend dat vrouwen die veel last hebben van de overgang een grotere kans hebben op het krijgen van hart- en vaatziekten. Niets gebeurt doorgaans helemaal vanzelf in hormonenland. Je moet hard werken om hormonaal in evenwicht te zijn. Echt een kwestie van gezonde voeding, gezonde leefstijl, voldoende slaap en beweging en stress geen vat op je lijf laten krijgen. Als je tot op hoge leeftijd een goede gezondheid wilt behouden zijn dit ook de dingen die je kunt doen om geen last te krijgen van hart- en vaatziekten (doodsoorzaak nr. 1 bij vrouwen) als je je goed wilt blijven concentreren en een scherp geheugen wilt houden en als je niet wilt krimpen door de botontkalking. Zelfs de gevreesde ziekte kanker kun je zo veel beter buiten de deur houden. 50% van alle vormen van kanker is het gevolg van ongezonde voeding en leefstijl zegt de WHO.

Op de Blogpagina van de website worden nog veel meer onderwerpen besproken.

Barbara Havenith is gynaecoloog bij Vrouwenpoli Boxmeer. Daarnaast is ze orthomoleculair arts en daarbij gespecialiseerd in ontregelingen in de vrouwelijke hormoonhuishouding. Ze spreekt op thema-avonden en -dagen in het land, was spreker op diverse symposia en geeft les aan diverse opleidingen voor therapeuten. Ze is secretaris van de Dutch Menopause Society. Ze is ook een van de oprichters van de CAVE cursus, de cursus acute verloskunde.

Reageren