Myomen zijn goedaardige gezwellen in het spierweefsel van de baarmoeder. Ze komen heel veel voor, bij 70 procent van de vrouwen vanaf 40 jaar worden myomen gezien als er een echo wordt gemaakt. Maar hooguit een kwart van alle myomen veroorzaakt klachten.

De baarmoeder bestaat voor het grootste deel uit spierweefsel, binnenin zit het baarmoederslijmvlies en ook aan de buitenkant is de baarmoeder bedekt met een dun vlies. De baarmoederwand die zich daartussen in bevindt bestaat uit spierweefsel. Dit spierweefsel is van ander soort als de spieren in je armen of in je benen. Je kunt dit spierweefsel niet zelf bewegen. Samentrekkingen zijn onwillekeurig, net als in de spieren van de darmen.

Myomen zijn in principe goedaardig. Het komt maar heel weinig voor dat dit weefsel zo snel groeit dat er sprake is van een vorm van kanker, een zogenaamd sarcoom. Minder dan één op de duizend myomen is kwaadaardig. Naar mate vrouwen dichter de menopauze naderen, hebben zij een hogere kans op myomen. Zwarte vrouwen hebben een nog hogere kans op het krijgen van myomen dan witte vrouwen.

Myomen kunnen overal in de baarmoeder groeien en soms ook daarbuiten. Ze kunnen (deels) in de baarmoederholte groeien, binnenin de spierwand en aan de buitenkant op de baarmoeder groeien. Soms groeien ze in een van de banden waarmee de baarmoeder vast zit aan de bekkenwand. Zeldzaam zijn myomen van de baarmoedermond. Hoe meer naar de buitenkant van de baarmoeder ze groeien, hoe minder last ze in het algemeen veroorzaken. Myomen kunnen heel erg grooit worden, zelfs wel tien centimeter doorsnede bereiken, zonder dat een vrouw er veel van merkt. Ze zijn dan zelfs groter dan de baarmoeder zelf. Een baarmoeder van een vrouw die kinderen gehad heeft is gemiddeld zo’n negen centimeter lang, een baarmoeder van een vrouw die geen kinderen gehad heeft is zo’n zeven centimeter gemiddeld. Vooral myomen binnen in de baarmoederholte zijn lastpakken, ze kunnen ook als ze heel klein zijn, één centimeter, zorgen voor hevige en pijnlijke menstruaties.

Een myoom, spiergezwel, is wat anders dan een poliep (zie blz…), wat een vergroeiing is van het baarmoederslijmvlies van de baarmoeder en dus uit heel ander weefsel bestaat.

Symptomen

  • Hevige menstruaties en als gevolg daarvan

bloedarmoede en/of ijzergebrek.

  • Pijnlijke menstruaties.
  • Druk op de blaas of op de darm.
  • Vooral myomen die in de baarmoederholte liggen of ertegen aan, veroorzaken klachten.

Oorzaken

  • Oestrogeendominantie: De groei van myomen wordt beïnvloedt door de hormonen oestrogeen en progesteron. Tijdens een zwangerschap, als de niveaus van deze hormonen heel hoog is, kunnen myomen heel hard groeien. Na een zwangerschap, zeker als u langdurig borstvoeding geeft, krimpen ze meestal weer. Myomen krimpen of verdwijnen helemaal na de menopauze.
  • Met oestrogeendominatie wordt enerzijds bedoeld dat de verhouding tussen de hormonen progesteron en estradiol ontregeld is door een progesterontekort. Anderzijds dat oestrogenen niet goed worden afgebroken in de lever.

Hoe gaat de reguliere geneeskunde om met myomen?

  • De diagnose wordt gesteld tijdens een echo-onderzoek, meestal via de vagina. Soms wordt een inwendig onderzoek gedaan door te voelen via de vagina en gelijktijdig te drukken op de buikwand. De grootte van myomen en of ze goed beweeglijk zijn is zo in te schatten. Soms vindt er nog meer beeldvormend onderzoek plaats: een MRI of een CT-scan zijn beide mogelijk.
  • Geneesmiddelen voorschrijven:
    • Tegen pijnlijke menstruaties: Er worden pijnstillers voorgeschreven, middelen als paracetamol, ibuprofen en naproxen. Deze middelen kunnen goed werken maar hebben ook nadelen. Zo zijn ze niet goed voor het maagslijmvlies en zijn ze niet goed voor de gunstige darmbacteriën.
    • Bloedingen verminderen: Tranexaminezuur.
    • Hormonale beïnvloeding: De pil: Menstruaties kunnen minder sterk worden door de pil, maar myomen kunnen onder invloed van de pilhormonen groeien. LH-RH antagonisten: deze medicijnen zorgen ervoor dat de eierstokken geen hormonen meer maken, dezelfde situatie als na de overgang, hierdoor krimpen de myomen. Bijwerkingen zijn overgangsklachten, bij langdurig gebruik – meer dan 6 maanden – is er een hogere kans op botontkalking. Ullipristal: dit vrij nieuwe middel is een antiprogestageen. Bloedingen stoppen meestal helemaal en vrij snel, daarnaast krimpen myomen in korte tijd vaak behoorlijk. De bekendste bijwerking is hoofdpijn.
  • Operaties:
    • Myomen in de baarmoederholte kunnen meestal via een hysteroscopie (een kijkoperatie door een buisje dat via de baarmoedermond in de baarmoeder wordt gebracht) verwijderd worden.
    • Soms worden myomen bij een kijkoperatie of buikoperatie uit de baarmoederwand gepeld. Dit heet myoomenucleatie. Deze ingreep vindt in Nederland niet veel plaats, het nadeel is dat er na zo’n operatie vaak flinke verklevingen tussen de baarmoeder en de darm ontstaan.
    • Baarmoederverwijdering, laparoscopisch (kijkbuisjes door de buikwand) of via een buikoperatie. Als de myomen groot zijn kan een baarmoeder meestal niet vaginaal verwijderd worden.
  • Niet-operatieve behandelingen. Met deze behandelingen kan een grote operatie voorkomen worden. Een zwangerschap wordt na dit soort ingrepen afgeraden, maar er zijn wel zwangerschappen beschreven die goed afliepen.
    • Embolisatie: er wordt een catheter via de liesslagader ingebracht en daarmee wordt de bloedtoevoer naar de baarmoeder onderbroken. Gelpartikels (die bloedvaten afsluiten) worden dan aan beide kanten in de baarmoederslagaders gespoten. Door de verminderde bloedtoevoer sterven myomen af. De baarmoeder zelf blijft behouden.
    • HIFU (High frequency ultrasound). Hierbij wordt het myoom van binnenuit verwarmd door toepassing van hoog frequente geluidsgolven. Door deze opwarming sterft het weefsel af. Deze methode wordt in Nederland nog maar in enkele ziekenhuizen toegepast. De behandeling is nog experimenteel. De baarmoeder blijft hierbij behouden.

Wat kun je zelf doen?

  • Ga oestrogeendominantie tegen: eet veel groene groenten, broccolikiemen, groene kool en spruitjes zijn rijk aan het stofje DIM dat een gunstig effect heeft. Vermijd hormoonverstorende stoffen zoveel mogelijk in voeding en verzorgingsproducten. Eet dus biologisch en smeer niets op je huid wat je niet ook zou kunnen eten. Probeer stress te verminderen door bijvoorbeeld mindfulness of yoga.
  • Onderzoek laat zien dat een behandeling met EGCG (groene thee extract) bij meer dan de helft van de vrouwen leidt tot een merkbare afname van de grootte van een myoom.
  • Van oudsher worden bij hevige menstruatiebloedingen de kruiden vrouwenmantel (alchemilla), salie (salvia), herderstasje (capsella bursa) en witte dovenetel (lamium album) ingezet. Een thee van deze kruiden is mogelijk, ook zijn er tincturen verkrijgbaar.
  • Je kunt supplementen slikken als DIM, Curcuma Longa (geelwortel-extract), NAC (N-acetyl-cysteïne), anti-oxidanten en een actieve vitamine B-complex. Je kunt beter niet zomaar met supplementen beginnen, vraag om advies in bij een arts of therapeut met ervaring in de complementaire behandeling van myomen.
  • Er zijn veel verschillende complementaire behandelingen mogelijk bij pijnlijke en overvloedige menstruaties. Vooraf kan meestal niet gezegd worden of een dergelijke behandeling succesvol zal zijn.
Reageren