Myomen zijn goedaardige gezwellen in het spierweefsel van de baarmoeder. Ze komen heel veel voor, bij 70 procent van de vrouwen vanaf 40 jaar worden myomen gezien als er een echo wordt gemaakt. Maar hooguit een kwart van alle myomen veroorzaakt klachten.

De baarmoeder bestaat voor het grootste deel uit spierweefsel, binnenin zit het baarmoederslijmvlies en ook aan de buitenkant is de baarmoeder bedekt met een dun vlies. De baarmoederwand die zich daartussen in bevindt bestaat uit spierweefsel. Dit spierweefsel is van een andere soort als de spieren in je armen of in je benen. Je kunt dit spierweefsel niet zelf bewegen. Samentrekkingen zijn onwillekeurig, net als in de spieren van de darmen.

Myomen zijn in principe goedaardig. Het komt maar heel weinig voor dat dit weefsel zo snel groeit dat er sprake is van een vorm van kanker, een zogenaamd sarcoom. Minder dan één op de duizend myomen is kwaadaardig. Naar mate vrouwen dichter de menopauze naderen, hebben zij een hogere kans op myomen. Zwarte vrouwen hebben een nog hogere kans op het krijgen van myomen dan witte vrouwen.

Myomen kunnen overal in de baarmoeder groeien en soms ook daarbuiten. Ze kunnen (deels) in de baarmoederholte groeien, binnenin de spierwand en aan de buitenkant op de baarmoeder zitten. Soms worden ze in een van de banden waarmee de baarmoeder vast zit aan de bekkenwand gezien. Zeldzaam zijn myomen van de baarmoedermond. Hoe meer naar de buitenkant van de baarmoeder ze groeien, hoe minder last ze in het algemeen veroorzaken. Myomen kunnen heel erg groot worden, zelfs wel tien centimeter doorsnede bereiken, zonder dat een vrouw er veel van merkt. Ze zijn dan zelfs groter dan de baarmoeder zelf. Een baarmoeder van een vrouw die kinderen gehad heeft is gemiddeld zo’n negen centimeter lang, een baarmoeder van een vrouw die geen kinderen gehad heeft is zo’n zeven centimeter gemiddeld. Vooral myomen binnen in de baarmoederholte zijn lastpakken, ze kunnen ook als ze heel klein zijn, vanaf één centimeter, zorgen voor hevige en pijnlijke menstruaties.

Een myoom, spiergezwel, is wat anders dan een poliep, wat een vergroeiing is van het baarmoederslijmvlies van de baarmoeder en dus uit heel ander weefsel bestaat.

Symptomen

  • Hevige menstruaties en als gevolg daarvan bloedarmoede en/of ijzergebrek.
  • Pijnlijke menstruaties.
  • Druk op de blaas of op de darm.
  • Vooral myomen die in de baarmoederholte liggen of ertegen aan, veroorzaken klachten.

Oorzaken

Oestrogeendominantie: De groei van myomen wordt beïnvloed door de hormonen oestrogeen en progesteron. Tijdens een zwangerschap, als de niveaus van deze hormonen heel hoog is, kunnen myomen heel hard groeien. Na een zwangerschap, zeker als langdurig borstvoeding gegeven wordt, krimpen ze meestal weer. Myomen krimpen of verdwijnen veelal helemaal na de menopauze. Daarnaast betekent oestrogeendominantie dat de stofwisseling van oestrogeen niet in balans is. De soorten oestrogeen die zorgen voor celdeling hebben de overhand, boven de soorten die dit afremmen.

Hoe gaat de reguliere geneeskunde om met myomen?

De diagnose wordt gesteld tijdens een echo-onderzoek, meestal via de vagina. Soms wordt een inwendig onderzoek gedaan door te voelen via de vagina en gelijktijdig te drukken op de buikwand. De grootte van myomen en of ze goed beweeglijk zijn is zo in te schatten. Soms vindt er nog meer beeldvormend onderzoek plaats: een MRI of een CT-scan zijn beide mogelijk.

Medicijnen voorschrijven:

  • Tegen pijnlijke menstruaties: Er worden pijnstillers voorgeschreven, middelen als paracetamol, ibuprofen en naproxen. Deze middelen kunnen goed werken maar hebben ook nadelen. Zo zijn ze niet goed voor het maagslijmvlies en zijn ze niet goed voor de gunstige darmbacteriën.
  • Bloedingen verminderen: Tranexaminezuur. Dit medicijn hoeft alleen te worden genomen tijdens de menstruatie en vermindert de hoeveelheid bloedverlies doordat de vorming van stolsels in de baarmoeder wordt voorkomen.
  • Hormonale beïnvloeding:
    • De pil: Menstruaties kunnen minder sterk worden door de pil, maar myomen kunnen onder invloed van de pilhormonen groeien.
    • Het hormoonspiraal. Er zijn hormoonspiralen met het progestageen levonorgestrel. Binnen enkele maanden na plaatsing zal het baarmoederslijmvlies heel dun worden waardoor bloedingen minder hevig worden of wegblijven.
    • LH-RH antagonisten: deze medicijnen zorgen ervoor dat de eierstokken geen hormonen meer maken, dezelfde situatie als na de overgang, hierdoor krimpen de myomen. Bijwerkingen zijn overgangsklachten, bij langdurig gebruik – meer dan 6 maanden – is er een hogere kans op botontkalking.

Operaties:

  • Myomen in de baarmoederholte kunnen meestal via een hysteroscopie (een kijkoperatie door een buisje dat via de baarmoedermond in de baarmoeder wordt gebracht) verwijderd worden.
  • Bij hevig menstrueel bloedverlies kan het dichtschroeien van het baarmoederslijmvlies worden toegepast. Het baarmoederslijmvlies kan dan niet meer aangroeien en bij menstruaties zal veel minder bloedverlies optreden of de bloedingen kunnen zelfs helemaal verdwijnen.
  • Soms worden myomen bij een kijkoperatie of buikoperatie uit de baarmoederwand gepeld. Dit heet myoom-enucleatie. Deze ingreep vindt in Nederland niet veel plaats, het nadeel is dat er na zo’n operatie vaak flinke verklevingen tussen de baarmoeder en de darm ontstaan. Voor zo’n ingreep kan gekozen worden als een vrouw kinderwens heeft.
  • De baarmoeder kan in zijn geheel verwijderd worden. Dit is door een buikoperatie of door een kijkoperatie mogelijk. Het kan soms mogelijk zijn om de baarmoedermond te laten zitten.
  • Baarmoederverwijdering, laparoscopisch (kijkbuisjes door de buikwand) of via een buikoperatie. Als de myomen groot zijn kan een baarmoeder meestal niet vaginaal verwijderd worden.

Behandelingen zonder operatie:

Met deze behandelingen kan een grote operatie voorkomen worden. Een zwangerschap wordt na dit soort ingrepen afgeraden.

  • Embolisatie: er wordt een catheter via de liesslagader ingebracht en daarmee wordt de bloedtoevoer naar de baarmoeder onderbroken. Gelpartikels (die bloedvaten afsluiten) worden dan aan beide kanten in de baarmoederslagaders gespoten. Door de verminderde bloedtoevoer sterven myomen af. De baarmoeder zelf blijft behouden.

Wat kun je zelf doen?

  • Ga oestrogeendominantie tegen: eet veel groene groenten, broccolikiemen, boerenkool, spruitjes en alle andere koolsoorten zijn rijk aan het stofje DIM dat een gunstig effect heeft. Vermijd hormoonverstorende stoffen zoveel mogelijk in voeding en verzorgingsproducten. Eet dus biologisch en smeer niets op je huid wat je niet ook zou kunnen eten. Probeer stress te verminderen door bijvoorbeeld mindfulness of yoga. Probeer plastic levensmiddelenverpakkingen te vermijden zoals PET-flessen en binnenkant van dranken pakken en blik. Warm nooit op in plastic verpakkingen.
  • Onderzoek heeft laten zien dat een behandeling met EGCG (groene thee extract) bij meer dan de helft van de vrouwen leidt tot een merkbare afname van de grootte van een myoom. Een effectieve hoeveelheid is te hoog om dit van groene theedrinken alleen binnen te krijgen.
  • Van oudsher worden bij hevige menstruatiebloedingen de kruiden vrouwenmantel (alchemilla), salie (salvia), herderstasje (capsella bursa) en witte dovenetel (lamium album) ingezet. Een thee van deze kruiden is mogelijk, ook zijn er tincturen verkrijgbaar.
  • Je kunt supplementen slikken als DIM, Curcuma Longa (geelwortel-extract), salvestrolen en een actieve vitamine B-complex. Het beste is om met behulp van een oestrogeenmetabolietentest te bekijken welke supplementen het beste zouden kunnen worden ingezet om de oestrogeenstofwisseling te verbeteren. Het is beter niet zomaar met supplementen beginnen, vraag om advies aan een arts of therapeut met ervaring in de complementaire behandeling van myomen.
  • Er zijn veel verschillende complementaire behandelingen mogelijk bij pijnlijke en overvloedige menstruaties. Vooraf kan meestal niet gezegd worden of een dergelijke behandeling succesvol zal zijn.
Reageren