PCOS is een syndroom, dus geen ziekte. Het is een optelsom van symptomen, maar de oorzaak is niet eenduidig. Het gaat erom dat een vrouw om de diagnose PCOS te krijgen twee van de volgende drie mogelijke symptomen heeft:

  • Niet menstrueren of minder vaak dan twee keer per drie maanden.
  • Teveel mannelijke hormoon in het bloed of zichtbaar door huidproblemen als acne en overbeharing in gezicht en op het lichaam en verlies van hoofdhaar.
  • Eierstokken met veel kleine eiblaasjes – follikels – het moeten er meer dan 15 zijn aan elke kant. Dit kan alleen worden vastgesteld door het maken van een echo.

Het is dus mogelijk om PCOS te hebben, terwijl de eierstokken er normaal uitzien.

Verreweg 90% van de vrouwen met PCOS is insulineresistent. Wat dat is kun je in deze blog lezen. 80% van hen heeft last van overgewicht. De meeste artsen zijn daarom gefocust op afvallen. Om deze reden voelen slanke vrouwen met PCOS zich vaak niet begrepen en alleen gelaten. Een andere reguliere optie die wordt aangeboden is het slikken van de anticonceptiepil om regelmatig ongesteld te worden en ‘andere hormonen’ gebruiken bij een zwangerschapswens.

Kan dat wel, PCOS en slank zijn? En zijn er nog meer oorzaken dan alleen overgewicht en insulineresistentie?

PCOS heeft veel mogelijke oorzaken: Een genetische aanleg en leefstijlfactoren als beweging, overgewicht en stress.

Stress kan door verschillende dingen veroorzaak worden:

Door te weinig eten door teveel trainen is een mogelijke oorzaak. Je hebt dan PCOS door problemen met je bijnierhormonen. Bijnierhormonen zijn grotendeels stresshormonen.

Vrouwen met PCOS hebben bijna altijd teveel mannelijk hormoon: teveel testosteron of afgeleiden daarvan: DHEA, DHEA-S, androstenedion, DHT (dihydrotestosteron, ‘kaalheidshormoon’). Het overigens volkomen normaal dat vrouwen wel wat mannelijk hormoon maken. Ook een gebrek aan mannelijk hormoon is niet goed!

De mannelijke hormonen bij vrouwen worden gemaakt in de eierstokken en in de bijnieren. Teveel mannelijk hormoon kan daarom een oorzaak hebben in een niet goed werkende (polycysteuse) eierstok of in de bijnier.  Er wordt geschat dat overmatige aanmaak van mannelijk hormoon door de bijnier voorkomt bij een kwart van de vrouwen met PCOS.

De bijnieren produceren 80% van alle DHEA in het lichaam, 100% van alle DHEA-S, 50% van alle androstenedion en 20% van alle testosteron.

Door insulineresistentie en de daardoor verhoogde insulinewaarden in het bloed wordt de aanmaak van testosteron in de eierstok bevorderd. Insuline veroorzaakt namelijk dat er frequenter GnRH wordt gemaakt door de hypothalamus. Daardoor wordt gaat de productie van het hormoon LH in de hypofyse omhoog en dat bevordert de aanmaak van testosteron binnen in de eierstok.

Het is dus inderdaad mogelijk op PCOS te hebben, terwijl je normaal uitziende eierstokken hebt, slank bent en niet insulineresistent bent.

Een probleem in de aansturing van de bijnieren (= HPA-as = hypothalamus – pituitary – adrenal), zorgt voor meer aanmaak van DHEA en DHEA-S in de bijnier. De hypofyse (in het Engels pituitary genoemd) produceert het hormoon ACTH, dat de bijnier aanstuurt en aanzet tot een verhoogde aanmaak van hormonen: cortisol, DHEA en DHEA-S. ACTH wordt in de loop van de ochtend meer gemaakt dan ’s avonds. Cortisol is ’s ochtends daarom ook hoger dan ’s avonds. Cortisol wordt echter ook hoger door lichamelijk of emotionele stress. Hoe meer cortisol er wordt gemaakt, hoe meer de aanmaak van ACTH wordt geremd.  ACTH bevordert ook de aanmaak van DHEA. DHEA remt echter de aanmaak van ACTH niet af.

Het is bekend dat vrouwen die leiden aan chronische stress, bijvoorbeeld als gevolg van een post traumatische stressstoornis (PTST), vaak een hoge hoeveelheid DHEA maken. Er wordt wel gedacht dat bijnier soms meer DHEA maakt om de hersenen te beschermen tegen een overmaat van cortisol. Vrouwen met hogere hoeveelheiden DHEA hadden minder last van PTST dan vrouwen met lagere hoeveelheden DHEA.

PCOS kan dus ook bestaan bij vrouwen met chronische stress die niet insulineresistent zijn en die geen overgewicht hebben. Deze vrouwen staan bijna altijd bloot en een hoge mate van stress.

Chronische stress ligt vandaag de dag overal op de loer. Lange werkweken, ’s avonds in en de weekenden doorwerken, slecht slapen, mantelzorg, constante negatieve gedachten over hoe we eruit zien. Vrouwen worden vandaag de dag vanuit vele richtingen belaagd door stress.

Combineer dit met traumatische gebeurtenissen, acute ziekten en infecties, darmproblemen (dysbiose van de darmbacteriën), gebroken nachten en dan mag het niet verbazen dat zoveel vrouwen klagen over hun hormonen. Van uitblijvende menstruaties tot de onmogelijkheid om af te vallen, van instabiele bloedsuikers tot angst en depressie, van acne tot chronische vermoeidheid.

En er is daarbij ook nog eens sprake van een vicieuze cirkel: hoe meer stress, hoe hoger de aanmaak van mannelijke hormonen, hoe meer huid- en haarproblemen we hebben, hoe meer we ons weer zorgen maken over ons uiterlijk. En daardoor gaan vrouwen dan steeds weer op een dieet en gaan zij bij sporten regelmatig tot het uiterste.

En daardoor kom je steeds verder weg van de oplossing.

Oplossing ligt in flexibele omgang met stress. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Je kunt op de volgende dingen letten:

Voeding

Als je al weinig koolhydraten eet en je houdt aan een paleo dieet en toch nog aankomt, dan zou je in de eerste plaats een moeten bijhouden hoeveel calorieën je binnen krijgt. Chronisch tekort aan voeding gedurende enkele maanden veroorzaakt een hoge mate van lichamelijke stress. Je lichaam is voortdurend in de weer zichzelf in stand te houden, de bloedsuiker stabiel te houden.  Als je veel sport moet je de hoeveelheide calorieën die binnenkomen daarop aanpassen, in het bijzonder als je aan hardlopen en andere duursport doet en ook bij extreme krachtsport zijn meer calorieën in de vorm van meer (langzame) koolhydraten nodig.

Training

Overtraining is een andere mogelijke oorzaak van chronische lichamelijke stress. Liever geen (extreme) duursporten bedrijven en niet vaker dan drie keer per week sporten, zodat je lichaam tussen trainingen door kan herstellen.

Slaap

Je lichaam heeft voor herstel van de dagelijkse stress voldoende slaap nodig. Minstens 7 tot 9 uur per nacht zijn daarvoor noodzakelijk. Als je problemen hebt met in slaap vallen of doorslapen is het goed om nog eens bekijken hoe je avonden doorbrengt. Schakel je op tijd af? Gun je jezelf rust? En kijk ook nog eens naar je voeding en je trainingsschema.

Stress

Kijk naar de mogelijkheden die er zijn om iets aan stress te doen. Zoek iets dat bij jou past. Dan kan voor de een yoga zijn of mindfulness. Voor de ander is dat het breien, borduren of kleuren. Of een avond- of ochtendwandeling.

Het zal lastig zijn je niet uitsluitend te focussen op hoe je eruit ziet. Probeer je plaats daarvan te focussen op positieve zaken, dingen waar je blij van wordt of waar je dankbaar over bent. Dat kunnen heel alledaagse zaken zijn…

Zoek hulp van een psychodynamisch therapeut, een traumatherapeut of coach bij het verwerken van negatieve gebeurtenissen uit je verleden.

Dit artikel is een vrije bewerking van het artikel door Chris Kesser, http://chriskresser.com/adrenal-pcos-surprising-ways-stress-affects-your-hormones

Reageren