Bij de Vrouwenpoli wordt geregeld onderzoek gedaan naar genetische variatie in de genen MTHFR en COMT. Deze genen hebben een belangrijk aandeel in methylatie. Genetische variatie betekent dat in een gen op een of meerdere plaatsen een letter in de code vervangen is door een andere. Het gen is de blauwdruk voor het bijbehorende enzym MTHFR of COMT. Methylatie betekent dat aan een stof, bijvoorbeeld een eiwit, een hormoon of een enzym methyl gekoppeld wordt. Methyl is CH3; Door methylatie worden sommige stoffen werkzaam gemaakt, andere stoffen worden onwerkzaam gemaakt.

Een genetische variatie wordt ook wel polymorfisme of SNP (single nucleotid polymorfisme) of puntmutatie genoemd. Een genetische variatie kan heterozygoot voorkomen of homozygoot. Heterozygoot betekent dat één van de ouders het polymorfisme heeft overgeërfd, homozygoot betekent dat de variatie door beide ouders is doorgegeven. Polymorfismes in een van deze genen komen heel veel voor. Het gaat dus niet om het doorgeven van ziekte en een polymorfisme in een methylatiegen betekent ook niet zondermeer dat er sprake is van pech.

Polymorfismes in MTHFR of COMT betekent dat methylatie meestal langzamer verloopt. Vaak is dat al aangetoond door een oestrogeenmetabolieten test. Methylatie is nodig om stoffen als oestrogeen en oestrogeenachtige stoffen zoals hormoonverstorende stoffen onwerkzaam te maken. Methylatie is ook nodig om een stof als homocysteine met een ongunstig effect op vaatwanden onwerkzaam te maken en om neurotransmitters zoals dopamine, noradrenaline en adrenaline onwerkzaam te maken.

Een tragere methylatie heeft veel voordelen, vooral als er wordt gekeken vanuit evolutie biologisch perspectief; Als oestrogeen minder goed onwerkzaam wordt gemaakt kan dat leiden tot verbeterde vruchtbaarheid; Als dopamine minder goed onwerkzaam wordt gemaakt kan dat leiden tot goed kunnen focussen, heel doelgericht kunnen werken. Mensen die ruim dopamine maken bereiken makkelijker hun doelen dan mensen met minder dopamine. Mensen die minder makkelijk adrenaline onwerkzaam maken zijn de stokstaartjes van hun samenlevingsverband. Ze zijn sneller is staat van paraatheid en zien gevaren eerder en zijn minder snel weer gerust gesteld nadat er een stressvolle of gevaarlijke situatie geweken is, ze zullen minder snel achteroverleunen. Een nadeel van tragere methylatie is dat oestrogeendominantie kan ontstaan en dat klachten zoals premenstrueel syndroom, hevig menstrueel bloedverlies, pijnlijke menstruaties, menstruele migraine, myomen en endometriose sneller kunnen optreden. Tragere methylatie kan ook leiden tot psychische klachten, stress, AD(H)D, neerslachtigheid.

Polymorfismes

Bij de Vrouwenpoli worden momenteel de volgende polymorfismes in kaart gebracht:

MTHFR C677T

MTHFR A1298C

COMT V158M

COMT H62H

Met name in COMT zijn er inmiddels meer polymorfismes bekend die de werking van het enzym beïnvloeden bekend. Dit zijn COMT L136L, COMT P199P en COMT 61.

ADVIES

Helemaal bovenaan in het advies staat:

Verminder stress. Neem niet te veel hooi op de vork en ga niet over grenzen. Beoefen een bodymind techniek zoals Yoga, mindfulness, meditatie, Chi Neng, Tai Chi e.d. om de stresshormoon aanmaak te temperen. Sporten, met name kortdurende intensieve training kan helpen bij het afbreken van adrenaline.

Een boswandeling of uitwaaien aan het strand kunnen bijdragen aan het afvoeren van overmatig stresshormoon en zorgen voor verminderde stressgevoeligheid.

Bepaalde leefstijlgewoonten kunnen zorgen voor toename van aanmaak van stresshormonen: roken, alcohol drinken, koffie, drugs. Vermijd deze daarom.

Leef zoveel mogelijk in een normaal dag- en nachtritme. Ga op tijd naar bed. Slaap voldoende, tenminste 7 tot 9 uur per nacht. Verminder de blootstelling aan (blauw) kunstlicht in de avonduren: licht van de smartphone, van een tablet, laptop en zelfs van de TV remmen de aanmaak van slaaphormoon melatonine.

Regelmatig bezoek aan een sauna kan bijdragen aan betere verwerking van toxines.

Ademhalingsoefeningen kunnen bijdragen aan verminderde gevoeligheid van stress en grotere flexibiliteit van het lichaam. Zie ook http://www.innerfire.nl/ademhalingsoefeningen.

Blootstelling aan koude – zoals tijdens het douchen de kraan 1-3 minuten naar de koude stand te draaien – maakt het lichaam eveneens weerbaarder.

Verder van belang:

Vermijd zoveel mogelijk de blootstelling aan hormoonverstorende stoffen. Deze stoffen lijken in hun werking op oestrogenen, ze kunnen aankoppelen aan oestrogeenreceptoren van mensen. Ook deze stoffen worden door methylatie onwerkzaam gemaakt. Hoe langzamer de methylatie verloopt hoe groter het effect van hormoonverstorende stoffen. Het gaat om de volgende stoffen.

  • Pesticiden, residuen van z.g. gewasbeschermers. Deze stoffen zijn bedoeld om de voortplanting van schadelijke dieren en schimmels zoveel mogelijk te blokkeren. We staan dagelijks bloot aan een cocktail van deze stoffen via onze voeding. Eet daarom zoveel mogelijk biologisch. Probeer dat in elk geval zoveel mogelijk wat betreft de groenten en vruchten waar de meeste residuen op zitten. De z.g. dirty dozen. Zie ook https://www.mijnmomentum.nl/blog/dirty-dozen-clean-fifteen/

  • Weekmakers in plastic verpakkingen van voedingsmiddelen. Denk daarbij aan PET flessen, de binnenkant van blik, de binnenkant van kartonnen drankverpakkingen zoals van melk en vruchtensap, magnetronmaaltijden in plastic verpakking. Warm nooit eten op in zacht plastic. (rookworst e.d.). Vermijd dit soort verpakkingen zoveel mogelijk. Het gaat om stoffen zoals bisfenol A en bisfenol S. Ook veel plastic speelgoed (voor kinderen voorbij de peuterleeftijd) bevat weekmakers. Weekmakers zitten ook thermogevoelig papier zoals kassabonnetjes. De weekmakers worden bij aanraking via de huid opgenomen.
  • Verzorgingsproducten en make-up met parabenen. Dit begint met shampoo en conditioner, gaat via doucheschuim, deodorant en bodylotion, dag- en nachtcrème, zonnebrandproducten en make-up via de huid naar binnen. Gebruik merken zonder bedenkelijke conserveermiddelen. Goede merken zijn bijvoorbeeld Weleda, Primavera, Dr. Hauschka, Santé, Benecos, Lavera.
  • Dit zijn vluchtige stoffen die broom bevatten, waarmee kleding wordt behandeld maar ook meubelstoffen, gordijnen en vloerbedekking.
  • PVC; deze kunststof wordt gebruikt voor regendichte kleding en in bepaalde vloerbedekkingen.
  • Probeer de blootstelling aan kwik en andere zware metalen te verminderen. Een bron van kwik is bijvoorbeeld tonijn; denk ook aan de amalgaan vullingen. Bij tragere methylatie worden zware metalen gemakkelijker gestapeld.

Voedingsstoffen die methylatie verbeteren

Om te kunnen methyleren zijn z.g. methyldonoren nodig. De belangrijke methyldonor folaat, de natuurlijke vorm van foliumzuur die vooral in groenten, granen en zuivelproducten aanwezig is.

Ook vitamine B12 is nodig voor een adequate methylatie. Deze vitamine zit uitsluitend in dierlijke producten, met name rood vlees en lever, in mindere mate in gevogelte, ei en zuivel.

Andere methyldonoren zijn choline en de actieve vormen van vitamine B6 en B2.

Cofactoren zijn stoffen die methylatie bevorderen. Denk daarbij aan magnesium, kalium en zink. Ook vitamine B2 en B6 zijn nodig voor een goede methylatie.

Magnesium zit vooral in groenten, cacao, noten, zaden.

Kalium zit vooral in groenten, (zoete) aardappel, noten en zaden. Lo-Salt bevat 2/3 kaliumchloride in plaats van natriumchloride en kan bijdragen aan hoeveelheid kalium in voeding.

Zink zit vooral in schelpdieren, lever en zaden.

Om magnesium en kalium in cellen te kunnen opnemen is insuline nodig. Hoe gevoeliger de cellen zijn voor insuline, hoe makkelijker magnesium en kalium worden opgenomen. Insulineresistentie bemoeilijkt de opname. Insulineresistentie wordt bevorderd door voeding rijk aan koolhydraten en suikers en door frequent (iets) te eten.

Suppletie bij vertraagde methylatie

Voor suppletie bestaat geen standaard effect. Het advies van uw arts is gestoeld op de combinatie van klachten en resultaten van urineonderzoek (oestrogeenmetabolietentest) en bloedonderzoek (genetisch onderzoek);

Veelal wordt geadviseerd om tijdelijk de inname van vitamine B12 op te hogen. Dat kan via voeding, zuigtabletten met hydroxocobalamine en bij een aangetoond tekort aan vitamine B12 door middel van injecties met hydroxocobalamine.

Bij een deel van de mensen wordt ook geadviseerd om een (lage) dosis actief foliumzuur te nemen, 5-MTHF ofwel folaat of ook wel folinezuur. Soms wordt wat extra actief B6 (P-5-P) en/of extra actief vitamine B2 (riboflavine-5-fosfaat) aangeraden.

Extra choline kan gesuppleerd worden in de vorm van phosphatidylcholine of door de voorloper vaan choline, lecithine.

Over vitamine B12 injecties: Bij een aangetoond te lage of laag normale waarde van vitamine B12 of bij typische klachten die waarschijnlijk veroorzaakt worden door een B12 tekort kan worden gekozen voor B12 injecties. Als een keer injecties worden gegeven is het niet meer mogelijk om te varen op waarden van B12. B12 kan nooit als overdosis gegeven of genomen worden, behalve bij een extreem foliumzuur tekort. (Zie voor meer informatie hierover www.b12-institute.nl en www.stichtingB12tekort.nl).

Er zijn nog andere wegen om oestrogeen onwerkzaam te maken. Dit zijn glucuronidatie (binden van glucuronzuur) en sulfatie (binden van zwavel). Bij (sterk) verminderde methylatie kan daar vol op worden ingezet: Eet een ruime hoeveelheid zwavelrijke groenten: uien, knoflook, prei, bieslook, daslook, asperge en koolsoorten;

  • Ook eieren bevatten een ruime hoeveelheid zwavel.
  • Glucuronzuur zit in kleine hoeveelheden in rijp fruit. Grotere hoeveelheden zitten in Kombucha thee. Deze kunt u vrij makkelijk zelf gaan maken door zelf een kombucha zwam te gaan gebruiken. Zie google voor adressen waar u kombucha zwammen kunt aanschaffen.
  • Glucuronzuur kan ook door de arts aanbevolen worden: Inname van calcium-d-glucaraat. De dosis kan 500 -1500 mg per dag bedragen.
  • Curcuma bevordert sulfatie en glucuronidatie van oestrogeen. Curcuma wordt het beste opgenomen in liposomale vorm. (Dit heet afgekort SLCP).
Reageren